Poczucie własnej wartości jest czymś z czym każdy z nas się rodzi i czymś co dla większości z nas udaje się zgubić, bądź skrzywić gdzieś po drodze. W swojej książce Nathaniel Branden wskazuje, że poczucie własnej wartości składa się z 3 elementów: samoświadomości, poczucia własnej skuteczności i szacunku do siebie. Ostatni oznacza, że mamy poczucie własnej godności i osobistej wartości.

W moim życiu doświadczyłam wielu przykrych sytuacji, niesprawiedliwości i krzywdy. Zbudowało to we mnie przekonanie o ludziach i świecie na którym żyje, a najtrudniejsze doświadczenia ukształtowały mnie na stosunkowo silną jednostkę. Skoro wydarzenia z przeszłości mnie nie zabiły mam poczucie, że najgorsze już za mną, a ponieważ przetrwałam je i zwyciężyłam niewiele rzeczy jest w stanie mnie przerazić czy załamać. Mówi się, że aby uczynić z kogoś mężczyznę należy go złamać, mówi się, że najsilniejsze jednostki to te które ucierpiały najbardziej. Jednak mało kto wspomina, że w ten sposób nabyta siła jest niepełna. Poprzez moje doświadczenia wyrobiłam w sobie nawyk nie ufania ludziom, bo nie są godni zaufania i są zawodni w swoich obietnicach. Uwierzyłam, że miłość, która powinna nie znać granic jednak je posiada, a poleganie na innych prowadzi tylko do porażki. Nauczyłam się oddzielać emocje i uczucia od decyzji, które podejmuje. Nauczyłam się nie przegrywać i nie angażować nadmiernie. Nauczyłam się kontrolować swoje uczucia, reakcje oraz otaczający mnie świat, bo zostałam złamana i pozbawiona bezpieczeństwa. Swoim zachowaniem i postawą stworzyłam sobie złudne bezpieczeństwo i wykluczyłam ze swojego życia sytuacje, które mogą spowodować ponownie jego utratę, czyli między innymi miłości i głębokich relacji z ludźmi. Pomimo, że byłam postrzegana za silną i pewną siebie jednostkę moje poczucie własnej wartości było wadliwe i niepełne. W naprawieniu mojego poczucia własnej wartości i pozszywaniu się na nowo pomogło mi zaakceptowanie sytuacji w której byłam, przyjęcie niebezpieczeństwa i spojrzenie mu prosto w oczy. Kiedy człowiek staje w prawdzie ze sobą i sytuacją jest o krok od wyciągnięcia wniosków i poprawy sytuacji oraz nauczenia się stawiania własnych granic.Natomiast jeśli zdobywamy poczucie własnej wartości zyskujemy też pewność siebie, pewność co do własnego umysłu, działań, ocen, skutków, ale również zasad, które wyznajemy. Integralność z własnymi przekonaniami i wartościami czyni nas niepokonanym i nieustraszonym, bo żyjemy w niezłomnym przekonaniu, że myślimy i czynimy słusznie. Taka pewność jest inspirująca, taka niezłomność jest w każdym “głównym bohaterze” oraz “prawdziwym liderze” i przyciąga do nas innych.

Rodzice uczyli nas, by traktować innych tak, jak sami chcielibyśmy być traktowani, lub powtarzali: „nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe.” Kiedy jednak jako nastolatka zaczęłam się głębiej nad tym zastanawiać, odkryłam, że to powiedzenie… nie jest do końca prawdziwe.

Ku mojemu zaskoczeniu, to, co dla mnie jest miłe, niekoniecznie musi być takie dla Ciebie. To, co Ty uznasz za sukces, ja mogę postrzegać jako porażkę. To, co mnie motywuje, Ciebie może przytłaczać. Wszystko to wynika z tego, jak różni jesteśmy — jak bardzo indywidualne jednostki tworzymy.

To spostrzeżenie potwierdza Thomas Erikson w swojej książce „Otoczeni przez idiotów.” Książka jest do bólu prosta — momentami aż zastanawiałam się, czy autor nie traktuje mnie jak idiotki, tłumacząc rzeczy oczywiste w najdrobniejszych szczegółach. Ale mimo to uważam, że jej główne przesłanie jest niezwykle trafne: traktuj innych tak, jak oni chcą być traktowani.

Kluczem do tego jest zrozumienie drugiego człowieka. Bo jak się okazuje, wcale nie jesteśmy otoczeni przez idiotów — tylko przez ludzi o skrajnie różnych osobowościach, którzy po prostu nie potrafią się ze sobą skutecznie komunikować.

Przypomina mi to scenę z koreańskiego serialu „Jutro” (odcinek 9). Właściciel zaginionego psa od tygodni szukał swojego pupila i bardzo za nim tęsknił. Z zawodu był grafikiem. Pewnego dnia, podczas projektowania logo dla kliniki weterynaryjnej, emocje wzięły górę — załamał się i rozpłakał przy biurku. Koledzy z pracy, widząc to, podeszli do niego i zapytali, dlaczego płacze. Odpowiedział, że chodzi o jego psa, który zaginął — tego samego, którego miał od dzieciństwa.

Głód, zagrożenie i strach potrafią zrobić z ludźmi niezwykłe rzeczy — zmieniają ich nieodwracalnie. W obliczu zagrożenia część z nas zaczyna gromadzić zapasy, by zabezpieczyć swoją przyszłość. Widzieliśmy to całkiem niedawno, podczas pandemii, gdy media rozprzestrzeniły plotki o możliwych problemach z dostawami żywności i artykułów higienicznych.

Pamiętam to jak dziś — poszłam po pracy na zakupy i nie mogłam kupić makaronu, ryżu ani kaszy. Nawet sól i cukier zniknęły z półek. Nie dlatego, że faktycznie zabrakło towarów, lecz dlatego, że dostawy były zaplanowane pod standardowy wolumen zakupowy i typowe zachowania konsumenckie. Gdy wpadliśmy w panikę i zaczęliśmy szturmować sklepy, robiąc zapasy na trzy miesiące, naturalnym było, że w krótkim czasie wykupiliśmy wszystko — również zapasy magazynowe.

Przypomnij sobie absurdalną sytuację z papierem toaletowym w Stanach Zjednoczonych, gdy ludzie bili się o niego w marketach, a później sprzedawano go w ograniczonych ilościach. U nas papier był, za to zabrakło podpasek i tamponów — bo w panice również wykupiliśmy je z obawy, że się skończą. I pomyśleć, że nie kierował nami wówczas prawdziwy głód ani realny brak dóbr, lecz jego widmo na horyzoncie. Napędzał nas strach.